نوشيدني‌هاي خنك در فصل گرم، گرمازدگي، دوغ، پيشگيري‌كننده از بيماري‌ها، بهترين‌ها و بدترين‌های نوشیدنی،

« مطلب قبلی سایت | بازگشت به صفحه اول وبگشت | مطلب بعدی سایت »

نوشيدني‌هاي خنك در فصل گرم

موضوع این مطلب: خواص خوراکیها، میوه ها و سبزیجات

نوشیدنیهای فصل گرما تعرق زياد در فصل گرما سبب مي‌شود كه توصيه‌هايي براي نوشيدن مايعات و خصوصا آب در اين فصل بيشتر از ساير فصل‌ها باشد.

آب و دوغ كم نمك از نوشيدني‌هاي مناسب فصل گرماست و همچنين نوشيدن چاي كمرنگ، آب ميوه طبيعي تهيه شده در منزل، ماءالشعير، دوغ‌هاي خانگي بدون گاز و حتي آب گوجه‌فرنگي براي رفع عطش در فصل گرما مؤثر است.

كودكان و نوجوانان به علت تحرك و فعاليت جسماني زياد و متعاقب آن تعريق بالا نياز به مايعات بيشتري دارند وجود يك بطري آب آشاميدني سالم براي كودكان و نوجوانان الزامي است. چنانچه مايعات مورد نياز بدن كودكان و نوجوانان حين فعاليت جسماني تامين نشود مستعد گرمازدگي و تظاهر علائمي مثل بيحالي و كمبود آب هستند.

افراد بالاي 55 و 60 سال ديرتر از زمان واقعي كه بدنشان به آب نياز دارد احساس تشنگي مي‌كنند و رغبت زيادي به مصرف آب و مايعات از خودشان نشان نمي‌دهند، بنابراين سالمندان بايستي براي جلوگيري از بروز گرمازدگي روزانه حداقل به ميزان 8 تا 10 ليوان آب سالم يا مايعاتي مثل دوغ كم‌نمك، چاي كمرنگ و آب ميوه طبيعي استفاده كنند.

زنان باردار و شيرده هم روزانه به ميزان 8 تا 10 ليوان آب سالم براي افزايش سوخت و ساز بدن خود نياز دارند، هر چند نوشيدن عرقيات يا دم كرده‌هاي گياهي سودمند است، اما بهترين نوشيدني آب ساده است.

ماءالشعير هم نوشيدني مناسبي براي نوجوانان است، اما مصرف زياد شربت به علت ميزان قند بالا توصيه نمي‌شود.

به گفته پزشكان شير علاوه بر رفع تشنگي در تامين املاح و ويتامين‌هاي مورد نياز بدن مؤثر است، بنابراين نوشيدن روزانه حداقل 2 تا 3 ليوان شير براي نوجوانان، جوانان، كودكان، مادران باردار و شيرده و سالمندان توصيه مي‌شود.

كارشناسان تغذيه هم توصيه مي‌كنند كه معجون شير و ماست تركيب مناسبي براي كساني است كه تمايلي به مصرف بالاي شير ندارند. اين تركيب غني از كلسيم است.

آب هندوانه، آب هويج و حتي آب گوجه‌فرنگي تهيه شده در منزل به علت ميزان قند پايين براي رفع عطش مناسب است.

بهترين‌ها و بدترين‌ها

دكتر پريسا ترابي، رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت، آب را بهترين نوشيدني در فصل گرما مي‌داند و مي‌گويد: چاي رقيق، دوغ كم‌نمك، شربت كم‌شيرين در مراحل بعدي براي رفع عطش در هواي گرم توصيه مي‌شود.

رئيس اداره بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت با بيان اين‌كه سالمندان ديرتر متوجه كم‌آبي و حس تشنگي مي‌شوند، اظهار كرد: از اين‌رو، افراد سالخورده ملزم به نوشيدن روزانه 8 تا 10 ليوان آب هستند كه به مراتب مناسب‌تر از چاي، دوغ، نوشابه‌هاي گازدار و شربت است.

وي با تاكيد به سالمندان براي به همراه داشتن يك بطري آب سالم در خارج از منزل ادامه مي‌دهد: بايد توجه داشت كه نوزادان و شيرخواران را هم نبايد در اوج گرما (ساعت 10 تا 16) از منزل خارج كنند و در تغذيه انحصاري شيرخوار تا 6 ماهگي حتي در شرايط آب و هوايي گرم نياز به خوراندن آب و ساير مايعات نيست؛ اما پس از 6 ماهگي در كنار تغذيه كمكي و شير مادر نوشيدن آب و مايعات به شيرخوار توصيه مي‌شود.

رئيس اداره بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت، آب را ارجح‌تر از آبميوه‌هاي صنعتي با افزودني‌ها مي‌داند و مي‌گويد: درعين‌حال، در صورت مواجهه با كم‌آبي و عدم دسترسي به آب سالم آشاميدني نوشيدن هر مايع اعم از چاي رقيق، دوغ كم‌نمك، شربت كم‌شيرين توصيه مي‌شود.

دكتر ترابي نوشابه‌هاي گازدار را بدترين نوشيدني‌ها به لحاظ ايجاد سوء‌هاضمه و مشكلات گوارشي اعلام مي‌كند: انواع دلسترها و ماء‌الشعير كه فاقد مواد افزودني و طعم‌دهنده شيميايي باشند نوشيدني مناسبي در تامين مايعات از دست رفته بدن به شمار مي‌رود.

دوغ، پيشگيري‌كننده از بيماري‌ها

يك متخصص بيماري‌هاي عفوني مي‌گويد اسهال، مسموميت‌هاي غذايي، تب و عفونت‌هاي روده‌اي از بيماري‌هاي شايع در فصل تابستان است.

دكتر مينا آصف‌زاده ادامه مي‌دهد: با گرم شدن هوا در فصل تابستان، احتمال مسموميت‌هاي غذايي به واسطه مصرف گوشت‌هاي آلوده بيشتر مي‌شود.

دكتر آصف‌زاده شايع‌ترين بيماري در بين مراجعان را اسهال خوني اعلام و اظهار مي‌كند: عدم مراجعه به پزشك و كم‌آبي ناشي از اين بيماري گاهي منجر به از دست دادن كليه بيمار و حتي مرگ مي‌شود.

وي با تاكيد بر استفاده از مواد غذايي سالم خاطرنشان مي‌كند: بهترين نوشيدني براي اين فصل دوغ است چون هم عاري از باكتري بوده و هم پيشگيري‌كننده از بيماري‌هاي اين فصل است.

گرمازدگي

گرمازدگي به حالتي اطلاق مي‌شود كه درجه حرارت بدن از 5/40 درجه سانتي‌گراد بالاتر رود بدون اين كه مركز تنظيم حرارت بدن در بالا رفتن اين درجه دخالت داشته باشد.

به عبارت ديگر مركز تنظيم حرارت از يك طرف در ذخيره حرارت توليد شده در بدن و از طرف ديگر در دفع آن از طريق هدايت سيستم عصبي و هورموني در بدن دخالت دارد. زماني كه ذخيره حرارت در بدن زياد باشد و دفع آن به دليل بالا بودن درجه حرارت محيط ممكن نباشد، درجه حرارت مركزي بدن از حد طبيعي بالاتر خواهد رفت در حالي كه مركز تنظيم حرارت در هيپوتالاموس مغز نتواند آن را كنترل كند.

اگر كسي در هواي گرم قرار بگيرد به نحوي كه دماي محيط بيشتر از دماي مركزي بدن باشد و دفع حتي‌الامكان دماي مازاد به محيط ممكن نباشد بتدريج دماي بدن بالا رفته به حدي كه علائم گرمازدگي در آن بروز مي‌كند.

علائم فرد گرمازده بسته به شدت گرمازدگي، ضعف، بي‌حالي، سرگيجه، تهوع، بالا رفتن تپش قلب و تنفس بي‌وقفه است.

در روزهاي گرم به افراد داراي بيماري‌هاي قلبي ــ عروقي، مغزي ــ عصبي،‌ سابقه تشنج بخصوص بيماران ديابتي و كليوي و دوقطب سنين يعني كودكان كم سن و سال و افراد با سن بالا توصيه مي‌شود بيشتر مراقب باشند و سعي كنند در ساعات خنك مثل صبح زود يا بعد از غروب آفتاب و شب‌ها از منزل بيرون روند.

همچنين اين ‌افراد سعي كنند در مقابل نورمستقيم آفتاب قرار نگيرند، از لباس‌هاي روشن كه مانع جذب نور آفتاب و حرارت مي‌شوند و لباس‌هاي نخي كه امكان تبادل حرارتي بيشتري بين محيط و بدن ممكن مي‌سازد، مايعات فراوان بخصوص آب و مايعاتي كه كمتر حاوي مواد قندي هستند استفاده كنند و در ساعات گرم با هر وسيله ممكن خود را خنك نگه دارند.

در صورتي كه افراد مجبورند در ساعات گرم روز تردد داشته باشند از كلاه‌‌هاي حصيري، چتر يا پارچه سفيد استفاده كنند و زير سايه راه بروند.

در صورتي كه كسي گرمازده شد بايد به اولين مركز بهداشتي ــ درماني مراجعه كرده و در صورتي كه امكان دسترسي ممكن نباشد، بيمار بايد زير سايه و در محل خنك برده شود و با آب خنك يا سرد بدن او را خنك كنند؛ در ضمن هيچ نوشيدني جز آب خنك براي فرد گرمازده مناسب‌تر نيست.

فرهاد طالب