آداب غذا خوردن را رعايت كنيم، بي‌ادبي در غذا خوردن، غذا خوردن در فرهنگ‌هاي ديگر، آداب كلي غذا خوردن را ياد بگيريم

« مطلب قبلی سایت | بازگشت به صفحه اول وبگشت | مطلب بعدی سایت »

آداب غذا خوردن را رعايت كنيم

حالا‌ كه خيلي چيزها را فراموش كرده ايم ، از يادمان رفته اند و انگار قرار نيست باز گردند يكي از رسم هاي فراموش شده آداب غذا خوردن است غذا خوردن در كشور ما آداب و رسوم خاصي خود را داشت و هنوز هم در برخي جاها دارد اين مطلب نگاهي دارد به آداب غذا خوردن در ايران و جهان .

لذت غذا خوردن به چگونه خوردن آن است. قابل قبول است اگر بگوييد: «نه همه لذتش»، اما بپذيريد كه انجام دادن يك سري آداب، غذا خوردن را براي خودمان هم لذتبخش‌تر مي‌كند. شايد در نگاه اول كمي سخت به نظر برسد كه مثلا قاشق و چنگالمان را طبق اصول مشخصي در دست بگيريم، بدانيم آب را بعد از چندمين لقمه بايد بنوشيم و خلاصه از اين دست رسوماتي كه احتمالا اين شبهه را ايجاد كند كه همه لذت غذا خوردن را مي‌گيرد، اما دانستن اين كه آداب غذا خوردن در هرجايي و در هر فرهنگي با فرهنگ ديگر متفاوت است، كمي كارمان را راحت‌تر مي‌كند. به اين ترتيب ديگر لازم نيست به اصل و بناهايي تن بدهيم كه با فرهنگ ما همخواني ندارد. فقط كافي است نگاهي بيندازيم به آداب غذاخوردن در فرهنگ ايراني كه البته آداب چندان مشكلي هم ندارد.

مثلا مردم شهرها و قوميت‌هاي مختلف ايراني، آداب متفاوتي براي غذا خوردن دارند. در مناطق مختلف كشور، در جنوب، شمال، شرق، غرب و مركز ايران، اين تفاوت‌ها گاهي از شهري به شهر ديگر هم وجود دارد. معمولا در شهرهاي بزرگ‌تر، براي غذا خوردن پشت ميز ناهارخوري مي‌نشينند، با اين حال در خيلي جاها هنوز سفره را روي زمين پهن مي‌كنند و در جاهايي هم غذا را طبق آداب خاصي، با دست مي‌خورند.

اگر چطور غذا خوردن را يك كار سليقه‌اي بدانيم و زياد در بند اين نباشيم كه كدام اصول چه مي‌گويند، اصلا اشتباه نكرده‌ايم. مهم اين است كه سفره مان را با سليقه بچينيم و اگر يادمان باشد سر سفره غذا هم آنچه را براي خودمان نمي‌پسنديم براي ديگران هم نخواهيم، نصف بيشتر راه موفقيت را در خوردن پيش رفته‌ايم.

كل ماجرا در اين است كه فراموش نكنيم در «خوردن»، مساله فقط اين نيست كه لقمه را هرجوري كه شده توي شكممان بفرستيم. اين كه از قاشق و چنگال استفاده كنيم هم لزوما نشان نمي‌دهد كه ما آداب خوردن را رعايت مي‌كنيم. آداب غذا خوردن چيزي جدا از ابزاري است كه غذا با آن خورده مي‌شود. حتي با دست غذا خوردن هم، اصولي دارد و نمي‌شود همين‌جوري غذا را توي مشتمان بريزيم و با ضرب و زور آن را توي دهان ببريم.

براي خيلي از مردم مناطق جنوبي، روستاها و عشاير با دست غذا خوردن كار معمول و بي‌عيبي است. حتي گاهي در مراسم‌هاي بزرگي مثل جشن‌هاي عروسي، ختنه‌سوران يا حتي عزا، غذا را در سيني‌هاي بزرگ سرو مي‌كنند و گروه‌هاي مثلا پنج شش نفري از آدم‌ها، دور سيني مي‌نشينند و غذا را با دست مي‌خورند كار هيجان‌انگيزي بايد باشد.

آداب كلي غذا خوردن را ياد بگيريم

يك سري آداب دم‌دستي و هميشگي در اين باره وجود دارد، مثل اين كه روي غذايتان خم نشويد، صاف بنشينيد و موقع جويدن غذا، دهان را ببنديد. يادتان باشد وقتي همسفره داريد، سريع غذا خوردن مودبانه نيست. موقع خوردن غذا، وسايل شخصي‌تان مثل كليد، مسواك، سويچ ماشين يا كيف پول را روي ميز غذا نگذاريد. انجام اين كار در رستوران از محرمات است. اگر در خانه كسي مهمان هستيد يا كسي در خانه شما مهمان است، هيچ غذايي را فورا رد نكنيد، خوب است حداقل كمي از آن بچشيد. همان اندازه غذا برداريد كه مي‌توانيد بخوريد.

يك سري قواعد هم وجود دارد كه براي رعايت كردنشان بايد قيد لذت بردن از غذا را بزنيد. مثل اين كه غذا بايد در جهت عقربه‌هاي ساعت و از چپ به راست سرو شود و ظروف غذا را بايد از سمت راست مهمان‌ها جمع‌آوري كرد.

چاقو و قاشق چنگال‌ها هم براي خودشان دنيايي دارند. هرگز با حركت دادن قاشق و چنگال چيزي را نشان ندهيد، مگر اين كه قصد داشته باشيد بعدش چنگال را در چشم طرف فرو كنيد. وقتي قاشق يا كارد و چنگالي را برداشتيد، آن را روي ميز نگذاريد بلكه آن را با حالت‌هاي مخصوصي توي بشقابتان بگذاريد. مثلا وقتي غذايتان تمام شد بايد كارد و چنگالتان را به صورت اريب روي بشقاب بگذاريد. اين يعني اين كه به اندازه كافي خورده‌ام، اما اگر خواستيد ميز را براي مدت كوتاهي ترك كنيد، بايد كارد و چنگال را به صورت ضربدري روي بشقاب بگذاريد تا بقيه متوجه شوند كه شما هنوز جاي كافي براي خوردن داريد. يادتان باشد موقع بريدن گوشت آرنج‌هايتان نزديك به بدنتان باشد.

اگر حشره، تار مو يا هر چيز ديگر را شناور در غذايتان ديديد اصلابه روي خودتان نياوريد و درباره ادامه دوستي با اين فرد بيشتر فكر كنيد. قبل از چشيدن غذا به آن ادويه نزنيد. اين يك جور بي‌احترامي به ميزبان و آشپز است. سر ميز غذا سيگار روشن نكنيد و سوپ را براي اين كه سرد شود فوت نكنيد. صبر كنيد تا خودش خنك شود.

پيش از آن كه ميزبان شروع به خوردن غذا نكرده، نبايد شروع كنيد. اگر چيزي از روي ميز خواستيد و دستتان نمي‌رسيد، خودتان را روي ميز دراز نكنيد تا آنرا برداريد. از فردي كه نزديك است بخواهيد آن را به شما بدهد. زماني كه غذا خوردنتان تمام شد هيچ گاه بشقابتان را به سمت جلو هل ندهيد. مي‌دانستيد اين كار خلاف آداب معاشرت است؟

غذا خوردن در فرهنگ‌هاي ديگر

تنوع فرهنگ‌ها حتما تنوع آداب و عادات غذايي را هم به همراه خودش دارد. مثلا در بيشتر كشورهاي آسياي جنوب شرقي با دست غذا خوردن بسيار مرسوم است و در رستوران‌هاي محلي، قاشق و چنگالي همراه غذايتان نمي‌بينيد. از آنجايي كه غذاي اصلي مردم اين بخش از جهان، برنج است، آنها براي با دست خوردن غذا شيوه جالبي دارند. چهار انگشت دست راست را به حالت قاشقي خم مي‌كنند و با كمك انگشت شست غذا را از توي دهان هل مي‌دهند. در واقع كار قاشق و چنگال را به صورت همزمان با انگشت‌هايشان انجام مي‌دهند. هميشه هم ظرف آبي روي ميز هست كه شما فقط انگشت‌هايتان را در آن ظرف مي‌شوييد. مي‌دانم كار تميزي به نظر نمي‌آيد، اما مردم كشورهاي جنوب شرقي آسيا قرن‌هاي زيادي است كه به اين شيوه غذا خورده‌اند و هنوز هم زنده‌اند.

يادتان باشد وقتي با چيني‌ها روي يك ميز مي‌نشينيد، آرنج‌هايتان را روي ميز نگذاريد. اين كار از نظر آنها بي‌ادبي به حساب مي‌آيد. كار خيلي آساني نيست كه از راحتي گذاشتن آرنج‌ها روي ميز بگذريد اما چيني‌ها واقعا در اين باره حساسند. البته شما مي‌توانيد دست‌تان را تا انتهاي مچ‌ها روي ميز قرار بدهيد. اما اين يكي را فراموش نكنيد كه اصلا قابل بخشش نيست. هيچ وقت با چوب‌هاي مخصوص غذا خوردن به سمت كسي يا چيزي اشاره نكنيد. با آنها گوشتان را هم پاك نكنيد. دليلش هم از طرف چيني‌ها خيلي ساده بيان شده است. اين چوب‌ها وسيله غذا خوردن هستند نه هيچ كار ديگري.

غذاهاي هندي به تند بودن معروفند. اما در جاهاي مختلف هند، نوع و اندازه اين تندي فرق مي‌كند و حتي در بعضي جاها غذاها شيرينند. اما يك رسم كلي در هند وجود دارد، اينطور معروف است كه فقير‌ها معمولا غذاهاي تندتر مي‌خورند و غذاها براي بازيگران باليوود و بقيه پولدارها كمتر تند است.

هندي‌‌ها هم آداب خودشان را براي غذا خوردن دارند، مثلا آنها هيچ وقت در غذا خوردن اسراف نمي‌كنند. دلايل خوبي هم براي اين كار دارند. آنها معتقدند با افراط در غذا تنبل مي‌شوند و اين رشد فكري و جسمي‌شان را دچار اختلال مي‌كند. هندي‌ها هم از جمله ملت‌هايي هستند كه با دست غذا خوردن را دوست دارند. آنها مي‌گويند: «نبايد براي غذا خوردن واسطه‌‌اي وجود داشته باشد تا انرژي بين غذا و انسان در تعامل باشد.. »

پاي ثابت همه غذاهاي ايتاليايي پاستاست. غذا خوردن در رستوران‌هاي ايتاليايي معمولا با پيش غذا به دنبال كمي پاستا شروع مي‌شود. بعد غذاي اصلي از راه مي‌رسد كه شامل ماهي يا گوشت است. دسر يا پنير هم آخر كار مي‌آيد. سالاد هم معمولا بعد از غذاي اصلي سرو مي‌شود.

ايتاليايي‌ها به غذا خوردن اهميت زيادي مي‌دهند و براي وعده‌هاي غذايي، مخصوصا اگر مهمان داشته باشند، وقت زيادي صرف مي‌كنند. در تعطيلات آخر هفته خانواده‌ها ساعت‌ها صرف ناهار خوردن مي‌كنند. براي ايتاليايي‌ها ناهار وعده اصلي است و معمولا همه خانواده آن را در كنار هم صرف مي‌كنند. ياد پدر خوانده افتاديد؟

بي‌ادبي در غذا خوردن

خيلي از قراردادهاي مهم روي ميز غذا بسته مي‌شوند. دست‌كم پايه‌هايش همانجا ريخته مي‌شود. اين كه وقت غذا خوردن چطور به نظر بياييد، در هر رابطه‌اي مهم است. احتمالا براي همين هم خيلي روي آداب غذا خوردن تاكيد مي‌شود. اما اگر بخواهيم يك جور ديگري به ماجرا نگاه كنيم امكان‌هاي زيادي در اختيارمان است. مثلا اين كه بخواهيم كسي را از خودمان بيزار كنيم. يعني كسي را كه موي دماغمان شده، حسابي آويزانمان است و هيچ راهي براي خلاص شدن از دستش وجود ندارد را سر ميز غذا ملاقات كنيم و بي‌ادبي‌مان را در غذا خوردن نشانش بدهيم، همان اول كار مستقيم توي چشم‌هاي طرف مقابل‌تان نگاه كنيد. درست زماني كه لقمه‌هايش را به دهان مي‌برد. در همان حال قاشق را توي دهانتان ببريد. دهانتان را تا جايي كه غذا از آن بيرون نريزد باز كنيد و در همان حال سعي كنيد درباره يك موضوع بحث برانگيز صحبت كنيد. البته اگر چند تكه از غذاي توي دهانتان به بيرون پرتاب شد، اصلا هول نكنيد، لبخندي بزنيد و با دو انگشت اشاره و شست‌تان غذا را از توي سفره يا روي ميز برداريد و در دهان بگذاريد. اگر ديديد او با قيافه‌اي در هم و چشم‌هايي كه نشان مي‌دهد حالش از شما به هم خورده به كارتان خيره شده، بدانيد كه كار چندان جالبي نكرده‌ايد و واقعا حال فيزيكي‌اش را به هم زده‌ايد.

تنها كاري كه سر ميز غذا از انجام دادنش بايد واقعا شرم كنيد، يادآوري كردن چيزهايي است كه به خودي خود چندش آورند. بعضي‌ها فكر مي‌كنند: «واي، چه كار بامزه‌اي.» اما از من بپذيريد كه اصلا اينطور نيست. دست‌كم در 90 درصد موارد اين‌طور نيست. حتي اگر در جمع دوستان خيلي صميمي‌تان هم هستيد بدانيد اين كار اگر ايراد هم نداشته باشد واقعا كار درستي به حساب نمي‌آيد.

به هر حال اگر هنوز مي‌خواهيد در غذا بي‌ادبي كنيد و در عين حال خيلي هم از رده خارج نباشيد، بايد بگويم كلا از حرف زدن فروگذار نكنيد. منظورم اين است كه او را به حرف زدن وادار كنيد كه آب خوش از گلويش پايين نرود. اصلا در اين كار ناشي‌گري در نياوريد. سعي نكنيد كه حتما حرف‌هاي جالب بزنيد، اما اگر تصادفا حرف‌هايتان بامزه بود هم ايرادي بر شما وارد نيست.

يكي از بي‌ادبي‌هاي غذا خوردن در فرهنگ ما در آوردن صدايي است كه به آن بادگلو مي‌گويند. اگر هيچ كدام از روش‌هاي بالا جواب نداد و ابتكارات شخصي خودتان هم راه به جايي نبرد، مجبوريد كه از آخرين حربه استفاده كنيد. چند دقيقه‌اي به خودتان استراحت بدهيد و مقدمات كار را فراهم كنيد. در اين فرصت طرف مقابلتان هم خيالش از بابت كارهاي شما راحت شده و حسابي جا خواهد خورد. نتيجه را، هر چه كه بود، به ما اطلاع بدهيد.

فاطمه شاهچراغي