روزه در اسلام از جمله امور عبادي است و براساس آن مسلمانان براي انجام فرمان خدا از اذان صبح تا اذان مغرب تمام روزهاي ماه رمضان از انجام اعمالي كه روزه را باطل ميكند خودداري ميكنند. از جمله مواردي كه روزه را باطل ميكند خوردن و آشاميدن است. البته با توجه به آن كه در ماه رمضان در قسمتي از شبانهروز از خوردن و آشاميدن امتناع ميشود طبيعي است كه بايد در فاصله افطار تا سحر اين كمبود تغذيهاي جبران شود. در عين حال بايد بدانيد كه جبران به معناي پرخوري نيست بلكه به معناي انتخاب درست مواد غذايي به گونهاي است كه موادي مغذي كه در هنگام روزه گرفتن بدن از آنها محروم بوده است جايگزين شوند تا توان لازم را براي روزه گرفتن در روزهاي آينده داشته باشيد و مانع بروز اختلالات تغذيهاي يا ساير بيماريها شويد. در اين مقاله بيشتر بر تغذيه سالم در اين ماه ميپردازيم و توصيههايي هم براي افراد مبتلا به بيماريهاي مختلف داريم. پس مطالب بعدي را با دقت بخوانيد تا بتوانيد برنامه غذايي درستي براي اين ماه تنظيم كنيد.
توصيههاي غذايي براي روزهداران
در ماه رمضان هم مانند ماههاي ديگر بايد مصرف غذاهاي متنوع را در برنامه غذايي خود بگنجانيم. شايد اين كار در ماه رمضان نسبت به ماههاي ديگر كمي سختتر باشد زيرا وقت صرف غذا كوتاهتر است اما اگر گروههاي غذايي مختلف را به خوبي بشناسيد و غذاهاي مناسب را از هر دسته غذايي انتخاب كنيد خواهيد ديد كه اين كار آنقدرها هم كه به نظر ميرسد دشوار نيست.
به عنوان يك يادآوري بايد بگوييم كه گروههاي غذايي شامل نان و غلات (نان، ماكاروني و ...)، شير و لبنيات (ماست، پنير، كشك و ...)، گوشت و جانشينهاي آن (تخممرغ، حبوبات و ...)، سبزيها و ميوهها و گروه متفرقه (دانههاي گياهي مانند پسته، بادام و ...) هستند. برنامه غذايي شما در ماه رمضان بايد به گونهاي باشد كه تمام گروههاي غذايي را شامل شود.
دقت كنيد كه نبايد با مصرف بيش از حد مواد غذايي چرب و شيرين مثل زولبيا و باميه، حلوا و... اشتهاي خوردن مواد غذايي موردنياز بدن را از بين ببريد، نوجوانان كه علاقه بيشتري به خوردن اين گونه خوراكيها دارند بايد اين توصيه را جدي بگيرند زيرا آنها در سنين رشد قرار دارند و در صورتي كه مواد غذايي لازم به بدن آنها نرسد ممكن است دچار اختلال رشد شوند.
همانطور كه ميدانيد در ماه رمضان وعدههاي غذايي به صورت سحر، افطار و شام تغيير ميكنند. بهتر است هنگام سحر از خوردن غذاهاي خشك و گوشتهاي سرخشده به مقدار زياد خودداري كنيد. اين غذاها مانند غذاهاي پرادويه باعث عطش زياد شما ميشوند. در صورت استفاده از اين غذاها توصيه ميشود در كنار آن از ليموترش، ماست و سبزي استفاده كنيد. مصرف سس مايونز، خامه، سوسيس و كالباس نيز در سحر يا افطار مناسب نيست زيرا باعث ترش كردن معده ميشوند.
خرما بهخصوص در هنگام افطار براي تامين قند خون انتخاب مناسبي است. مصرف آبميوه و شربت نيز در هنگام افطار براي جبران قند مناسب است.
غذاهاي پرحجم، چرب و مصرف چاي زياد براي سحر مناسب نيست. بهتر است براي سحر از كربوهيدراتهايي مانند نان، برنج و سيبزميني در كنار ماست استفاده كرد. مصرف اين مواد باعث كاهش حس گرسنگي در طول روز ميشود.
همچنين مصرف غذاهاي پر پروتئين را در هنگام سحر محدود كنيد زيرا اين مواد هنگام دفع از طريق ادرار آب زيادي را با خود دفع ميكنند و سبب كم شدن آب بدن و تشنگي بيشتر در طول روز ميشوند. پس به ياد داشته باشيد كه سحري را به گونهاي تنظيم كنيد كه يك وعده غذايي كامل باشد و بتواند انرژي لازم براي روز را فراهم كند و ايجاد حس گرسنگي و تشنگي را در شما به تاخير بيندازد و البته بايد بدانيد كه حذف وعده سحري به هيچوجه توصيه نميشود.
اما درخصوص وعده افطاري بايد گفت كه اين وعده نيز همانند سحري اهميت خاص خود را دارد. در اين وعده بايد مواد قندي و مايعات كافي مصرف كنيد تا مواد از دست رفته خود را در طول روز جبران كنيد. بهتر است در وعده افطار به يكباره معده خود را با حجم زيادي از مواد غذايي مواجه نكنيد. توصيه ميشود وعده افطار و شام جدا از هم و با فاصله 2 ساعت صرف شوند. براي شروع افطار نوشيدنيهاي گرم به همراه چند عدد خرما انتخاب مناسبي هستند. مصرف نان و پنير و سبزي و ديگر لبنيات هم در اين وعده توصيه شده است. در فاصله بين افطار و سحري با مصرف مايعات ميتوانيد ميزان آب بدن خود را در حد متعادلي حفظ كنيد.
وعده شام را نيز سبك و كمحجم ميل كنيد و هيچگاه چندين نوع غذا را با هم مصرف نكنيد. پس از صرف شام وعده مختصري را به مصرف ميوه يا آجيل و برگه اختصاص دهيد. باز هم تاكيد ميكنيم كه وعدههاي غذايي خود را طوري تنظيم كنيد كه از همه گروههاي غذايي به مقدار كافي مصرف كنيد تا بدن با كمبود مواجه نشود و بتوانيد همه روزهاي رمضان را با سلامتي كامل روزه بگيريد.
روزهداري در نوجوانان
نوجوانان سالم كه ميتوانند با تنظيم وضع تغذيه و داشتن يك برنامه مناسب روزه بگيرند و دچار كاهش وزن نشوند مانعي براي روزه گرفتن ندارند. البته بچهها بايد بدانند كه براي آن كه از رشد مطلوبي برخوردار باشند نياز به تغذيه كافي و مناسب دارند بنابراين بايد سحرها خوب غذا بخورند. خوردن سوسيس، كالباس و خيارشور تغذيه مناسبي نيست و بهتر است گردو و خرما را جايگزين آنها كنيد. مصرف ميوه و سبزيجات در فاصله بين افطار تا سحر را نبايد فراموش كنيد و مصرف سوپ هم توصيه ميشود.
بچههايي كه با چند روز روزه گرفتن دچار تهوع، استفراغ و معده درد ميشوند بهتر است روزه نگيرند. همچنين آنهايي كه اسهال حاد، ديابت بيمزه، بيماريهاي مزمن، بيماريهاي نقص ايمني، زخم معده، هپاتيت حاد، عفونت ريه، تب مالت و... دارند بايد روزه گرفتن را كنار بگذارند.
خط قرمزهاي روزه گرفتن
وقتي ميخواهيد روزه گرفتن را شروع كنيد شايد اطرافيان به شما بگويند كه مواظب سلامتي خود باشيد. اما بايد بدانيد كه اگر درست و اصولي روزه بگيريد هيچ خطري شما را تهديد نميكند.
البته اگر به يك بيماري زمينهاي مبتلا هستيد و نميدانيد كه روزه گرفتن براي شما خطرناك است يا نه بايد با پزشك خود مشورت كنيد. وقتي از بيضرر بودن روزه بر سلامت خود اطمينان حاصل كرديد ميتوانيد روزه گرفتن را آغاز كنيد. با وجود اين بعضي از افراد هستند كه روزه گرفتن براي آنها توصيه نميشود، زيرا شرايط بدني و نوع بيماري آنها طوري است كه روزه گرفتن باعث آسيب ديدن سلامتي آنها يا عود و تشديد بيماري آنها ميشود.
به عنوان مثال افراد مبتلا به ديابت كه بايد انسولين تزريق كنند نبايد روزه بگيرند. ساير بيماران ديابتي كه انسولين مصرف نميكنند ولي در روز قند خونشان دچار نوسان ميشود، بهتر است با يك گلوكومتر قند خون خود را در اواسط روز اندازه بگيرند و اگر قند خونشان با روزه گرفتن خيلي بالا ميرود يا خيلي پايين ميافتد نبايد روزه بگيرند. اما بيماران ديابتي كه چاق هستند و بدون مصرف دارو قند خود را كنترل ميكنند بهتر است روزه بگيرند، اما نبايد در هنگام سحر و افطار پرخوري كنند. آن دسته از بيماران ديابتي هم كه با داروهاي خوراكي، قند خود را كنترل ميكنند بهتر است با پزشك خود مشورت كنند و اگر از نظر او مانعي نداشته باشد ميتوانند روزه بگيرند.
در زمينه بيماريهاي كليوي بيشترين سوالها در زمينه روزه گرفتن را افراد مبتلا به سنگ كليه مطرح ميكنند. اين دسته از افراد بايد بدانند كه اگر كليه آنها سنگساز است و اين سنگسازي به صورت فعال ميباشد و نياز است كه مايعات فراواني مصرف كنند، نميتوانند روزه بگيرند، اما اگر قبلا مبتلا به سنگ كليه بودهاند و سنگ آنها دفع شده است و هماكنون سنگ كليه ندارند و سنگسازي فعال هم ندارند، ميتوانند روزه بگيرند. همچنين آنهايي كه اوره و كراتينين خون آنها به هر علتي بيش از اندازه افزايش يافته باشد نبايد روزه بگيرند. بد نيست بدانيد كه اگر دچار عفونت ادراري، بزرگي پروستات، برگشت ادرار يا بياختياري ادرار شديد، روزه گرفتن براي شما بلامانع است. بيماراني كه كليه پيوندي دارند، از آنجا كه بايد در روز چند نوبت دارو مصرف كنند و اين داروها براي حفظ كليه پيوندي آنها حياتي است نبايد روزه بگيرند.
بيماريهاي دستگاه گوارش از آن دسته از بيماريهايي هستند كه اكثر آنها با روزه گرفتن منافات دارد. از جمله اين بيماريها ميتوان به زخمهاي دستگاه گوارش، سيروز كبدي، سوء جذب مواد غذايي و هر نوع سرطاني كه هريك از اعضاي گوارشي مانند كبد، لوزالمعده، كيسه صفرا، مري، معده و ... را درگير كرده باشد، اشاره كرد. همچنين مبتلايان به كوليتهاي خونريزيدهنده، مبتلايان به هپاتيت حادB وC و هپاتيت خودايمني و افراد مبتلا به سنگ در حال حركت كيسه صفرا و يا پانكراتيت حاد نيز نبايد روزه بگيرند.
بيماران قلبي نيز بايد در ماه رمضان بيماري خود را مد نظر داشته باشند. اگر بتازگي دچار سكته قلبي شدهايد روزه گرفتن را فراموش كنيد. افرادي كه زمينه سكته قلبي دارند نيز از آنجا كه محدود شدن مايعات برايشان خطرناك است، نبايد روزه بگيرند.
اگر از دسته افرادي هستيد كه نزديكبيني پاتولوژيك و ضعف بينايي شما آنقدر شديد است كه بدون عينك قادر به ديدن نيستيد جايز نيست روزه بگيريد، اما اگر عليرغم ضعف بينايي از بدن سالم و بافت چشمي قوي برخورداريد و با روزه گرفتن دچار تاري ديد، سردرد و سوزش چشم نميشويد روزه گرفتن مجاز است.
درماه رمضان هم مانند ماههاي ديگر بايد مصرف غذاهاي متنوع را در برنامه غذايي خود بگنجانيم
از ديگر كساني كه روزه گرفتن بر آنها جايز نيست بيماران رواني هستند كه داروهاي عمده روانپزشكي مصرف ميكنند و به اصطلاح سايكوتيك هستند و اختلال عمده روانپزشكي دارند. همچنين بعضي از افراد كه داروهاي روانپزشكي مصرف ميكنند كه داراي عوارضي چون كاهش ترشحات سيستم گوارشي، ترك ترك شدن زبان و افت فشار خون ميباشند نبايد روزه بگيرند.
اگر به بيماري خاصي مبتلا هستيد و مشكوك هستيد كه آيا بيماري شما مانع روزه گرفتن است يا اين كه در صورت روزه گرفتن خطري شما را تهديد ميكند بهتر است موضوع را با پزشك در ميان بگذاريد و راهنماييها و احتياطات لازم را جويا شويد و حتما توصيههاي پزشك را رعايت كنيد.
تغذيه در بيماران روزهدار
همانطور كه ميدانيد، بعضي از بيماريها مانع روزه گرفتن هستند و بعضي از افراد با وجود ابتلا به بيماري ميتوانند روزه بگيرند. ولي اين افراد ممكن است با رعايت نكردن اصول تغذيه دچار عود بيماري شوند به گونهاي كه بيماري آنها طوري تشديد شود كه ديگر امكان روزه گرفتن براي آنها وجود نداشته باشد. بنابراين اين افراد بايد به توصيههاي پزشك خود توجه كنند تا مشكل آنها پيشرفت نكند. پزشكان براي هر گروه از بيماران توصيههايي كردهاند تا با رعايت آنها بتوانند همانند افراد سالم روزههاي خود را بگيرند.
به عنوان مثال، بيماراني كه سابقه سنگسازي كليه دارند و هماكنون سنگسازي فعال ندارند بايد در وعدههاي سحري و افطاري و در فاصله افطار تا سحر مايعات بيشتري بنوشند. همچنين بيماراني كه تحت درمان با داروهايي هستند كه زمينه سنگسازي را افزايش ميدهد يا آنها كه تعرق زياد دارند بايد برنامه خود را به گونهاي تنظيم كنند كه در طول دوره روزه كمتر عرق كنند و در فاصله افطار تا سحر كمبود آب خود را جبران كنند.
اگر از دسته افراد مبتلا به بيماريهاي گوارشي هستيد، بهتر است از مصرف غذاهاي محرك و خميري مانند آبگوشت، حليم و ماكاروني پرهيز و به جاي آن برنج، نان و گوشت مصرف كنيد. در مورد ميوهها بايد بدانيد كه مصرف ميوههاي پرحجم مثل هندوانه، خربزه و طالبي توصيه نميشود و بهتر است از ميوههايي چون هلو، سيب و موز رسيده استفاده كنيد.
بيماران قلبي كه روزه گرفتن براي آنها منع نشده است، بايد توجه داشته باشند كه وضعيت حساسي دارند و رژيم غذايي نامناسب ميتواند باعث فشار به قلب و عود بيماري آنها شود. اين افراد نبايد در ماه رمضان از غذاهاي پرچرب و پرنمك استفاده كنند و خوردن غذاهاي سبك به آنها توصيه ميشود. مصرف مايعات در فاصله افطار تا سحر از اهميت ويژهاي براي اين گروه برخوردار است. اين افراد نبايد در ساعات گرم روز در فضاي آزاد باشند زيرا عرق كردن براي آنها مضر است. در صورتي كه از اين دسته افراد هستيد و با روزه گرفتن دچار مشكل شدهايد، حتما با پزشك خود مشورت كنيد.
مصرف سبزيجات و ميوهها خصوصا آب سيب، پرتقال، هويج و به طور كلي مواد حاوي ويتامينهايA ،B وC و موادي كه حاوي كلسيم و فسفر هستند، به داشتن چشمان سالمتر كمك ميكنند.
همچنين لبنيات نبايد از خاطر فراموش شود. گوجهفرنگي يكي از منابع خوب ويتامينC است كه مصرف آن توصيه ميشود.
اگر در ماه رمضان دچار يبوست شديد، ميتوانيد از خورشهاي ملين مثل خورش آلو و ساير خورشهايي كه حاوي سبزيجات هستند، استفاده كنيد. انواع سبزيهاي خام و پخته و آلو و انجير خيسانده به بهبود اين وضعيت كمك ميكنند. روغن زيتون همراه با سالاد و آب كافي از ديگر راههاي مقابله با يبوست است. يادتان باشد كه چاي پررنگ و قهوه و كاكائو يبوست را تشديد ميكنند. پس مصرف اين مواد را به حداقل برسانيد.
به طور كلي داشتن يك رژيم متعادل و پرهيز از پرخوري به افراد داراي بيماريهاي مختلف و البته افراد سالم توصيه ميشود. همچنين به افراد بيمار توصيه ميكنيم كه حفظ سلامتي خود را در اولويت قرار دهند و قبل از شروع ماه رمضان با پزشك خود براي روزه گرفتن مشورت كنند و توصيههاي او را به كار بندند. براي همه شما رمضان خوبي را آرزو ميكنيم.
ارسال شده در تاریخ: شنبه، ۳۱ مردادماه ۱۳۸۸ 
نسخه چاپي اين مطلب 
منبع اصلی 
تعداد بازدید این مطلب: 237
10 مطلب مرتبط با موضوع: تناسب اندام و رژیم غذایی
حفظ وزن در محيط كار اصول اساسى رژيم در دوران شيردهى آيا چاقى واقعاً خطرناك است؟ نكته هاى تغذيه پس از عمل جراحى نكات ريز غذايى ويژه بارداران گياهخوار بهترين راه كنترل وزن چه رژيمى نيازهاى روزانه بدن را تامين مى كند؟ رموز كاهش وزن چگونه ورزش كنيم تا لاغر شويم؟ راه هاى مقابله با چاقى فناوری اطلاعات و ارتباطات (906)
فرهنگ و ادب و هنر (16)
مد و روشهای زندگی (36)
مدیریت و برنامه ریزی (112)
مطالب جالب خواندنی و گوناگون (399)
نکات جالب روانشناسی (211)
کسب و کار و تجارت (34)
آموزش (5)
آموزش آشپزی (147)
آرایش و زیبایی (111)
اقتصاد و بازار (118)
اخبار جالب ایران وجهان (357)
اخبار سینما و سینما گران (506)
اس ام اس (3)
اسرار موفقیت (226)
بهداشت و نگهداری مواد غذایی (36)
بهداشت و سلامتی (429)
تناسب اندام و رژیم غذایی (203)
تکنولوژی و دانش (114)
ترفندهای کامپيوتر و اینترنت (118)
جامعه و زندگی اجتماعی (96)
حوادث ایران و جهان (1038)
خواص خوراکیها، میوه ها و سبزیجات (27)
خانه و خانه داری (255)
خانواده و ازدواج (495)
دنیای موبایل (21)
دنیای پزشکی و بیماریها (154)
عکسهای جالب و دیدنی (19)